Cultuurverandering door de lens van Corporate Antropologie en Systemisch Denken

Cultuurverandering is een complex en uitdagend proces. Het is niet eenvoudig om de bestaande cultuur te doorbreken en een nieuwe cultuur te creëren die past bij de doelstellingen en ambities van de organisatie.

In deze blog bespreken we twee perspectieven op cultuurverandering die elkaar aanvullen en versterken. We kijken naar cultuurverandering vanuit corporate antropologie en systemisch denken.

Cultuur vanuit een antropologische bril

Vanuit een corporate antropologisch perspectief wordt cultuur gezien als een levend systeem dat voortdurend in ontwikkeling is. Cultuur is niet iets dat statisch is, maar wordt gevormd door de interactie tussen mensen, processen en systemen. Cultuurverandering is dus een proces van verandering in de manier waarop mensen in organisaties samenwerken, communiceren en betekenis geven aan hun werk.

Cultuur vanuit een systemische bril

Vanuit een systemisch perspectief wordt cultuur gezien als een netwerk van relaties en interacties. Cultuur is niet iets dat alleen bestaat in de hoofden van mensen, maar is ook zichtbaar in de manier waarop mensen met elkaar omgaan, de processen die ze gebruiken en de systemen die ze inrichten. Het verschil met de antropologische bril zit vooral in de focus op rituelen, symbolen en betekenisgeving. Systemisch wordt hier minder aandacht aan besteed en krijgt de relatie op zichzelf en de daarbij behorende patronen een grote waarde. Cultuurverandering is daarmee een proces van verandering in het systeem van relaties en interacties binnen een organisatie.

Concrete verandertool vanuit de antropologie

Het totemmodel, voorgesteld door Braun en Kramer, biedt concrete hulpmiddelen om een verandering in beweging te zetten. Het model identificeert vier categorieën verandertools die cruciaal zijn bij cultuurverandering:

1. Verhalen vertellen: Het delen van verhalen over de helden van de organisatie of het ontstaan ervan kan een gevoel van identiteit en trots creëren.
2. Rituelen en magie: Het vieren van belangrijke gebeurtenissen, zoals oprichtingsfeesten, of het zoeken naar zingeving bij een denkbeeldig kampvuur, kan diepe culturele veranderingen teweegbrengen.
3. Leiderschap: Inspirerende leiders kunnen een droom creëren en bevlogen speeches houden om het bestaansrecht van de organisatie te benadrukken.
4. Cultuurdiagnose: Voordat je kunt veranderen, moet je begrijpen. Cultuurdiagnose fungeert als de eerste interventie om de huidige cultuur te begrijpen en de behoeften van de organisatie te identificeren.

Concrete tools vanuit systemisch kijken

Het systemische denken leert ons dat organisatiecultuur diep geworteld is in de dynamiek van het systeem. Het maakt ons bewust van het feit dat gedrag niet altijd een eenvoudige oorzaak heeft en dat schuld niet altijd kan worden toegewezen. Hier zijn enkele waardevolle tools en perspectieven die kunnen worden gebruikt bij het bekijken van organisatiecultuur door een systemische lens:

• De driehoek van Marijke Spanjersberg: Deze tool helpt bij het begrijpen van de verschillende niveaus waarop problemen zich voordoen in het systeem en biedt inzicht in mogelijke interventiepunten.
• Rake vragen van Siets Bakker: Het stellen van de juiste vragen kan leiden tot diepgaande inzichten in de systeemdynamiek en culturele patronen.
• Het boek ‘Wat speelt hier?’ door Arend Ardon en Cynthia van der Zwan: Dit toegankelijke boek biedt een introductie tot systemisch denken en kan een waardevolle hulpbron zijn voor diegenen die meer willen leren.